AI : संरक्षण क्षेत्रातील 'कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI)'
AI : संरक्षण क्षेत्रातील कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) राष्ट्रीय सुरक्षेची नवी दिशा ठरत आहे, ज्यामुळे मानवरहित उपकरणे आणि रोबोटिक शस्त्रास्त्रे विकसित करण्यास मदत मिळेल. भविष्यातील युद्धांमध्ये तंत्रज्ञानाचे वाढते महत्त्व लक्षात घेऊन, भारत सरकारने या क्षेत्रात महत्त्वाकांक्षी पाऊले उचलली आहेत.
अशिति जोईल.
देशाच्या संरक्षण क्षेत्रातील एक नवी दिशा म्हणून कृत्रिम बुद्धिमत्ते (AI) कडे सध्या पाहिले जात आहे . यामुळे राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने अतिशय महत्वाच्या उपाययोजनांची निश्चिती करण्यास मदत होईल, असे म्हणण्यास काहीच हरकत नाही. यामुळे देशाच्या संरक्षणासाठी मानवरहित उपकरणे आणि रोबोटिक शस्त्रास्त्रे विकसित होण्यास मदत मिळेल. आपण 'टेक्नोलोजिया' या आपल्या विशेष सत्रात AI विषयीची निरनिराळी माहिती पाहतच असतो. याच संदर्भात काही नव्या उपाययोजनांविषयी आपण मागील लेखात समजून घेतले आहे. त्याचप्रमाणे आजही आपण याच संदर्भात शासनाने काय पाऊले उचलली आहेत ते थोडे अधिक जाणून घेण्याचा प्रयत्न करणार आहोत. तो ही सोप्प्या आणि कळणाऱ्या भाषेमध्ये. चला तर मग आपण आजच्या लेखाला सुरुवात करूया.
देशाच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) एक नवी आणि निर्णायक दिशा ठरत आहे. AI मुळे राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण उपाययोजनांची निश्चिती करणे शक्य होणार आहे. यामुळे भविष्यात मानवरहित उपकरणे आणि रोबोटिक शस्त्रास्त्रे विकसित होण्यास मदत मिळेल, जे आधुनिक युद्धांमध्ये तंत्रज्ञानाचे वाढते महत्त्व अधोरेखित करते. या बदलांची गरज ओळखूनच भारत सरकारने संरक्षण क्षेत्रात AI चा वापर वाढवण्यासाठी महत्त्वाकांक्षी धोरणात्मक पाऊले उचलली आहेत. या धोरणांतर्गत, मानवरहित रणगाडे, विमाने, नौका आणि रोबोटिक शस्त्रास्त्रांवर संशोधन सुरू करण्यात आले आहे, जेणेकरून भारतीय लष्कर, नौदल आणि हवाई दलाचे आधुनिकीकरण करता येईल. चीनसारख्या देशांकडून या क्षेत्रात होणारी मोठी गुंतवणूक पाहता, भारतानेही आपल्या तयारीला गती दिली आहे.
या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पांना मूर्त रूप देण्यासाठी, टाटा सन्सचे अध्यक्ष एन. चंद्रशेखरन यांच्या नेतृत्वाखाली एक उच्च-अधिकार समिती स्थापन करण्यात आली आहे. ही समिती संरक्षण आणि खासगी क्षेत्राच्या भागीदारी मॉडेलचा विचार करणार आहे. संरक्षण उत्पादन सचिव अजय कुमार यांच्या म्हणण्यानुसार, भविष्यातील युद्धांसाठी तिन्ही दलांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर हे एक व्यापक आणि अत्यावश्यक क्षेत्र आहे. या प्रकल्पात केवळ संशोधनच नाही, तर मानवरहित उपकरणांचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करण्यावरही भर दिला जाणार आहे. गेल्या काही वर्षांपासून, भारत आपल्या संरक्षण दलांमध्ये AI चा वापर वाढवण्याचा प्रयत्न करत असून, पाकिस्तान आणि चीन सीमेवर गस्त घालण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित उपकरणांचा उपयोग होण्याची शक्यता सूत्रांनी वर्तवली आहे.
जगातील प्रमुख देश, विशेषतः चीन, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) संशोधनावर कोट्यवधी डॉलर खर्च करत आहेत, ज्यात चीनने २०३० पर्यंत या क्षेत्रात जागतिक केंद्र बनण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स आणि इतर युरोपीय देशही यात मोठी प्रगती करत आहेत, जसे अमेरिकेने यापूर्वीच ड्रोनचा वापर केला आहे. या जागतिक स्थितीच्या पार्श्वभूमीवर अजय कुमार यांनी स्पष्ट केले की, भविष्यात संरक्षण दलांसाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही अत्यंत महत्त्वाची संकल्पना म्हणून उदयास येणार आहे. मोठे देश त्यांच्या धोरणात्मक नियोजनात याचा वापर करत असल्याने, भारतानेही त्या दृष्टीने विचार सुरू केला आहे. संरक्षण दल आणि उद्योग क्षेत्र एकत्रितपणे यावर काम करत आहेत.
थोडक्यात, भविष्यातील युद्धे अधिकाधिक तंत्रज्ञानावर आधारित असतील, ज्यात यंत्रे आणि रोबोटचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होईल. संरक्षण क्षेत्रात कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चा वापर करणे हे केवळ एक धोरण नसून, भारताच्या राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी आणि बदलत्या गरजेनुसार स्वतःला सज्ज ठेवण्यासाठी एक अत्यावश्यक पाऊल आहे. यामुळेच या क्षेत्रात करिअरच्या असंख्य संधि वाट पाहत आहेत.
